เคยเข้าเว็บดูหนังแล้วออกมาแบบไม่ได้กดดูอะไรเลยสักเรื่องไหมครับ?
ความรู้สึกที่เห็นตัวเลือกหนังมากมายกว่าหลายร้อยเรื่องผ่านตาไป แทนที่จะทำให้เราตัดสินใจเลือกดูได้อย่างมีความสุข แต่กลับต้องมานั่งทุกข์ใจว่า วันนี้จะดูอะไรดีนะ อุตส่าห์สมัครสมาชิกไว้จะได้มีตัวเลือกหนังมากมาย แต่เพราะอะไรกันที่ทำให้เราตัดสินใจไม่ได้สักที?
เชื่อไหมครับว่าบางครั้งเรามีตัวเลือกให้ตัดสินใจมากเกินไปก็อาจจะทำให้เราเลือกอะไรไม่ได้เลยเหมือนกัน ฟังดูแล้วก็ย้อนแย้งดีว่าทำไมพอมีตัวเลือกเยอะ ๆ เราก็น่าจะตัดสินใจเลือกสิ่งที่ดีที่สุดได้ดีขึ้น แต่มันกลับกลายเป็นว่าตัวเลือกที่เยอะเกินไปก็อาจจะสร้างความสับสนจนทำให้เราไม่กล้าตัดสินใจเลือก ซึ่งลึก ๆ แล้วปัญหานี้อาจจะมาจาก “ความกลัว” ก็ได้ครับ
ในหนังสือชื่อว่า “The Art of Thinking Clearly” ของ Rolf Dobelli เขาได้กล่าวถึงเรื่องของ “Paradox of choice” ไว้ว่าเป็นภาวะที่เมื่อคนเรามีตัวเลือกเยอะมากไป เราก็อาจจะมีความสุขในการเลือกน้อยลง ซึ่งอาจจะมาจาก “ความกลัว” ว่าเราจะตัดสินใจไม่ถูก, กลัวว่าเดี๋ยวอาจจะมีตัวเลือกที่ดีกว่า หรือกลัวว่าเลือกอันนี้ไปแล้วจะต้องพลาดแน่ ๆ ดังนั้นเวลาที่เราทำตัวเลือกอะไรบางอย่างออกมาให้ลูกค้าเลือกเยอะ ๆ ก็อาจจะไม่ได้ผลดีอย่างที่คิด
เคยมีการทดลองในปี 1995 ที่ทดลองขายแยมตัวใหม่ในซูเปอร์มาร์เก็ตแห่งหนึ่ง โดยทำตัวอย่างมาให้ชิมถึง 24 รส ผ่านไปไม่กี่ชั่วโมงก็จะสลับกลับมาเหลือให้ชิมแค่ 6 รส ปรากฏว่าตอนที่มีรสให้เลือกชิมมากกว่า ลูกค้าจะมาดูสินค้ามากกว่า แต่พอดูจากยอดขายจริง ๆ กลับกลายเป็นว่าตอนที่มีแค่ 6 รส ยอดขายดีกว่าซะงั้น สรุปว่าตัวเลือกที่มากเกินไปก็อาจจะทำให้ลูกค้ารู้สึกอึดอัดใจได้เหมือนกัน
อย่างไรก็ตาม “Paradox of choice” ก็ไม่ได้หมายความว่าธุรกิจต่าง ๆ ไม่ควรทำตัวเลือกออกมาให้ลูกค้าเลยนะครับ เพราะการมีตัวเลือกให้ได้ตัดสินใจก็ยังเป็นเรื่องพื้นฐานที่แบรนด์ต้องเตรียมไว้ หลัก ๆ ก็เพื่อดึงดูดกลุ่มลูกค้าที่หลากหลาย ตอบสนองความต้องการของคนได้หลายกลุ่ม
แต่แทนที่จะทำตัวเลือกออกมาเยอะเกินไป ก็อาจจะพยายามลดตัวเลือกที่คล้าย ๆ กันลงบ้าง หรือทำ Split test ทดสอบว่าจำนวนตัวเลือกแบบไหนจะดีกว่ากัน เพราะสุดท้ายแล้วเรื่องของ “Paradox of choice” ก็เป็นหลักจิตวิทยาที่ทำให้คนเราเกิดความรู้สึกไม่มั่นใจ หรือรู้สึกว่า “รักพี่เสียดายน้อง” ดังนั้นถ้าเราลดความซับซ้อนและจำนวนของตัวเลือกลง ก็จะสามารถลดความสับสนที่ทำให้ไม่กล้าตัดสินใจเลือกได้นั่นเองครับ
